Khảo sát tác động của các yếu tố văn hóa đến sự phát triển kinh tế-xã hội ở đồng bằng sông Cửu Long thời kỳ đầu công nghiệp hóa-hiện đại hóa (2000-2010)

PGS.TS. Võ Văn Sen

Trường Đại học KHXH&NV

5 Bộ

8 Văn hóa xã hội

2001

2003

Tóm tắt kết quả: "Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội". Đó là một quan điểm cực kỳ đúng đắn và sáng tạo của Đảng ta, làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và phát triển. Đề tài này nghiên cứu tác động của văn hóa để góp phần chỉ ra phần nào là động lực và trở lực của văn hóa đối với sự phát triển của Đồng Bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL), một vùng nông nghiệp và thủy sản hàng hóa lớn nhất nước ta, trên đường cùng cả nước hoàn thành sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà mục tiêu trước mắt đến năm 2010 ĐBSCL phải thành " vùng kinh tế trọng điểm của cả nước với tốc độ tăng trưởng nhanh và bền vững". Để phát huy vai trò động lực và hạn chế những trở lực đối với sự phát triển kinh tế, xã hội từ những nhân tố văn hóa, Nhà nước cần có chiến lược, hệ thống các chính sách quản lý văn hóa phát triển phù hợp nhất, tạo ra hiệu quả cao về giáo dục đào tạo con người, hoàn thiện quan hệ xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển, cụ thể ở đây là phải tạo ra những điều kiện khách quan và chủ quan cho phép cư dân ĐBSCL, mà nhất là người nông dân có thể bộc lộ tốt nhất năng lực sản xuất, ứng xử kinh tế - xã hội với tính cách là chủ thể các hoạt động và quá trình kinh tế. Trước hết, phải làm sao nhanh chóng tìm ra những giải pháp đột phá cụ thể để xóa cho được nghịch lý trong sự phát triển, một vùng kinh tế phong phú, mạnh mẽ mà có mặt bằng giáo dục, đào tạo, dạy nghề, mặt bằng đời sống vào loại thấp nhất nước. Ngoài ra, cần tiếp tục đẩy mạnh phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, chú ý đến những vùng sâu, vùng xa vùng dân tộc thiểu số; cải thiện điều kiện y tế, giáo dục, phương tiện truyền thông xã hội, sinh hoạt văn hóa ở xóm ấp; đầu tư xây dựng cở cở vật chất cho hoạt động văn hóa- thông tin; hoàn thiện các định chế, mô hình văn hóa cơ sở... Trong việc bảo tồn và phát huy những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc và của vùng văn hóa ĐBSCL, phải hết sức chú ý đến tổ chức sản xuất của hộ nông dân sản xuất hàng hóa ở đây, một trong những khâu trung tâm của quá trình quản lý phát triển của vùng này. Khuyến khích, hỗ trợ vốn, công nghệ... giải quyết những phức tạp về ruộng đất cho nông hệ, tạo điều kiện khách quan cho hộ kinh tế gia đình mở mang ngành nghề, có nhiều thu nhập ngoài nông nghiệp, ... là những phương hướng tác động rất quan trọng để phát huy truyền thống, thế mạnh sản xuất hàng hóa của các hộ nông dân ĐBSCL. Đảng và Nhà nước có chính sách tác động một cách khéo léo, khôn ngoan để phát huy sức mạnh của các quan hệ cộng đồng truyền thống, văn hóa sản xuất, kinh doanh của từng dân tộc và của cả cộng đồng các dân tộc ở ĐBSCL, trong đó đặc biệt chú ý đến vấn đề kết hợp truyền thống và hiện đại đối với văn hóa của cộng đồng các dân tộc ít người Khmer, Chăm. Ở ĐBSCL đang diễn ra quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa giữa văn hóa vùng, văn hóa dân tộc và văn hóa nước ngoài; quần chúng đang hàng ngày hàng giờ tiếp nhận các sản phẩm và nhân tố văn hóa từ nước ngoài. Đảng và Nhà nước ta phải nhanh chóng có chiến lược để chủ động thực hiện việc tiếp biến văn hóa, "mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác", tránh cho nhân dân và nhất là thế hệ trẻ những hụt hẫng, "cú sốc về văn hóa". Ở ĐBSCL, cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, quá trình đô thị hóa ngày càng phát triển. Vì vậy, bên cạnh cái phức thể văn hóa nông nghiệp - nông thôn của vùng, ta phải hết sức chú ý đến việc xây dựng nếp sống văn minh của vùng, không để đô thị bị nông thôn hóa về văn hóa, lối sống; không đối lập văn hóa đô thị và nông thôn mà phải biết kết hợp, tiếp thu và biến đổi một cách hợp lý nhất.

NOFILE