Bảo tồn và phát huy tác dụng về hệ thống hoa văn trang trí trong các ngôi chùa Khmer tỉnh Bạc Liêu

ThS Hứa Sa Ny

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bạc Liêu

1 Tỉnh

8 Văn hóa xã hội

5/2013

Đề tài “Bảo tồn và phát huy tác dụng về hệ thống hoa văn trang trí trong các ngôi chùa Khmer tỉnh Bạc Liêu”; được thực hiện nhằm: Điều tra, khảo sát điền dã tại 22 ngôi chùa Khmer trong tỉnh và các nguồn tài liệu khác, giới thiệu khái quát và hệ thống về các loại hoa văn trang trí trong các ngôi chùa Khmer tỉnh Bạc Liêu. Góp phần giải mã về nguồn gốc và ý nghĩa của các loại hoa văn - giá trị biểu tượng được thể hiện trong những công trình kiến trúc của các ngôi chùa Khmer trong tỉnh. Từ đó đưa ra những nhận định để làm cơ sở đề xuất cho việc xây dựng các giải pháp nhằm quản lý, bảo tồn và khai thác, ứng dụng vào đời sống các loại hoa văn trang trí trong kho tàng văn hóa của đồng bào Khmer tỉnh Bạc Liêu một cách tốt nhất; Chỉ ra những đặc thù riêng, những đóng góp của hoa văn trang trí trong các ngôi chùa Khmer như một biểu hiện của văn hóa tộc người trong quá trình cộng cư với người Việt, người Hoa ở một địa phương - tỉnh Bạc Liêu. Nêu lên những nguy cơ mai một và khuynh hướng phát triển, phát huy tác dụng của các loại hoa văn trong các ngôi chùa Khmer hiện nay với vai trò vị trí và chức năng của nó trong đời sống tôn giáo - xã hội và những yếu tố tác động, ảnh hưởng đến đời sống tinh thần của cư dân, nhằm đề cao yếu tố tích cực, giảm trừ tính tiêu cực trong sinh hoạt cộng đồng. Góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Hội nghị lần thứ V của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”. Dựa trên kết quả phân tích về “Bảo tồn và phát huy tác dụng về hệ thống hoa văn trang trí trong các ngôi chùa Khmer tỉnh Bạc Liêu”, nhóm thực hiện đề tài đã đề xuất được các giải pháp cụ thể: Tăng cường công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực hoạt động văn hóa nói chung, về hoạt động mỹ thuật tại các chùa nói riêng nhằm giúp cho đồng bào hiểu được và thực hiện tốt hơn nữa về đường lối chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong việc bảo tồn và phát huy tác dụng về lĩnh vực nghệ thuật tạo hình của chùa Khmer; Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục trong cộng đồng người Khmer nhằm nâng cao nhận thức về giá trị nghệ thuật thể hiện qua các ngôi chùa. Thường xuyên tuyên truyền bằng các hình thức dàn dựng chương trình sân khấu hóa; văn nghệ; đăng tin, bài, ảnh . . . thông qua các phương tiện thông tin đại chúng về ý nghĩa và giá trị trong việc bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc rộng rãi trong quần chúng nhân dân và khuyến khích và tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân mở rộng các hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản, truyền dạy những giá trị truyền thống của dân tộc; Thường xuyên mở các lớp đào tạo ngắn hạn, trung hạn về mỹ thuật (vẽ, chạm, khắc, tạc tượng) cho con em, sư sãi Khmer tại các chùa trong tỉnh. Nếu các cơ quan không có sự can thiệp, trực tiếp tham gia vào cộng đồng cùng tham gia công tác bảo tồn bằng những biện pháp phù hợp, thỏa đáng, mở lớp tập huấn nâng cao tay nghề cho nghệ nhân thì chắc chắn trong tương lai không xa chúng ta sẽ khó tìm được những tác phẩm điêu khắc có giá trị của đồng bào Khmer trên địa tỉnh; Định kỳ tổ chức các cuộc thi, trưng bày, triển lãm về hội họa, điêu khắc tạc tượng giữa các địa phương nhằm tạo sự khích lệ tinh thần và nâng cao tay nghề cho đội ngũ nghệ nhân. Có thể nói, thông qua hoạt động này, các nghệ nhân Khmer một lần nữa được khoe tài đua sắc, có cơ hội nhiều hơn để được học tập trao đổi thêm về những cái hay, cái đẹp của nghệ thuật tạo hình Khmer; Cần đầu tư kinh phí nhiều hơn nữa trong việc bảo tồn, tôn tạo những di tích chùa Khmer đã được xếp hạng và những công trình kiến trúc bị xuống cấp, hư hại. Cần đa dạng hóa các nguồn đầu tư, tôn tạo những giá trị di sản văn hóa dân tộc, phát huy mọi nguồn lực, tính sáng tạo trong tầng lớp nhân dân; vận động thực hiện xã hội hóa văn hóa nhằm huy động mọi tiềm năng trí tuệ và vật chất của toàn xã hội cùng chăm lo đến hoạt động văn hóa-văn nghệ của đồng bào Khmer; Bên cạnh đó nhóm thực hiện đề tài còn kiến nghị cụ thể: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần sớm chỉ đạo cho các đơn vị nghiệp vụ trực thuộc và các địa phương tiến hành rà soát, đánh giá lại thực trạng đội ngũ nghệ nhân Khmer (lĩnh vực điêu khắc, hội họa) hiện nay; phối hợp với các địa phương có đông người Khmer sinh sống, phối hợp với các nhà khoa học tổ chức các cuộc hội thảo khoa học về mỹ thuật Khmer; Cần thiết biên soạn thành bộ giáo trình đưa vào giảng dạy tại các trường tiểu học có đông học sinh Khmer hoặc ít ra có tổ chức buổi học ngoại khóa tại các chùa Khmer trong tỉnh, nhằm giúp cho các em hiểu biết thêm về ý nghĩa, giá trị của hoa văn trang trí, các tượng trong chùa Khmer; Bên cạnh những kết quả đã đạt được của đề tài, Hội đồng đã góp ý, trao đổi, thảo luận, đưa ra những vấn đề tồn tại, hạn chế và đề xuất Ban chủ nhiệm chỉnh sửa, hoàn thiện báo cáo để đưa kết quả vào ứng dụng thực tế tại các chùa trong tỉnh

NOFILE