Nghiên cứu đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn đàn dơi ngựa tại chùa Dơi (Mahatup) thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng

Tiến sĩ Dương Văn Ni

Trường Đại học Cần Thơ

1 Tỉnh

9 Tài nguyên - Môi trường

3/2013

9/2014

nhóm nghiên cứu đã gặt hái được nhiều kết quả. Theo đó, kết quả của cuộc nghiên cứu cho thấy đàn dơi ở chùa Dơi thuộc loài dơi ngựa Thái Lan (Pteropus Lylei), số lượng cá thể dơi có sự biến động rất lớn theo mùa, theo chu kỳ tuần và đột xuất do diễn ra lễ hội, dao động từ gần 500 đến 1.800 cá thể. Qua đó cho thấy, trong thời gian diễn ra lễ hội, dơi bỏ đi khỏi khuôn viên chùa để lẩn tránh các tác động làm xáo trộn hoạt động thường ngày của chúng. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến suy giảm số lượng cá thể của đàn dơi, đặc biệt đây là thời điểm dơi ngựa bắt đầu mùa sinh sản. Thành phần thức ăn của dơi gồm: Bàng (chiếm tỉ lệ 39,64%), đa lông (10,81%), trứng cá (9,01%), bồ đề (2,70%). Tuy nhiên, vẫn còn đến 37,84% loại thức ăn không xác định được. Thay đổi sinh cảnh là một nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến đàn dơi ngựa, tổng diện tích đất đô thị toàn tỉnh năm 2014 tăng lên gấp 14 lần so với năm 1995. Trước đây, phần lớn diện tích xung quanh chùa Dơi là đất trồng cây ngắn ngày và đất trồng cây lâu năm, nhưng hiện nay là khu đô thị với dân cư đông đúc gây giảm nguồn thức ăn từ nhóm cây hoang dã nên buộc dơi phải kiếm ăn trong các vườn cây ăn trái nên tăng nguy cơ ngộ độc và săn bắt do phải đậu ở tầng thấp, buộc phải đi kiếm ăn ở những vùng cách xa chùa Dơi nhiều hơn. Nạn săn bắt dơi ngày càng nghiêm trọng hơn khi có đến 75% người dân được phỏng vấn tin ăn thịt dơi là bổ dưỡng, có khả năng trị bệnh và phần lớn trong nhóm người này không biết săn bắt hay ăn thịt dơi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, còn có các nhân tố khác như: Ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, ảnh hưởng do biến động đột xuất, dịch bệnh... Kết quả phân tích mẫu dịch phẩm thu được từ 14 cá thể mắc lưới cho thấy, có 2 cá thể chứa virus Nipah (là loại virus gây một số bệnh nguy hiểm cho dơi, một số loài động vật khác và người). Theo Tiến sĩ Dương Văn Ni, hiện nay virus Nipah vẫn chưa gây dịch ở con người nhưng nếu so về độ nguy hiểm thì virus này không thua kém virus Ebola. Từ 20 - 25 năm trước, virus Ebola đã được phát hiện ở loài dơi và linh trưởng nhưng không gây bệnh ở người. Sau quá trình biến đổi, virus Ebola đã trở thành một chủng virus cực kỳ nguy hiểm, kịch bản tương tự hoàn toàn có thể diễn ra với virus Nipah. Để bảo tồn đàn dơi ngựa, nhóm nghiên cứu đề xuất 2 nhóm giải pháp cấp bách và lâu dài: Rà soát lại các văn bản pháp luật và việc thực thi pháp luật về bảo tồn đàn dơi ngựa; xây dựng các văn bản pháp lý mới và hướng dẫn cụ thể về công tác bảo tồn đàn dơi ngựa trên địa bàn tỉnh; tổ chức thanh tra, kiểm tra các hoạt động săn bắt, kinh doanh, buôn bán dơi ngựa trên địa bàn tỉnh phố Sóc Trăng và các tỉnh lân cận; thực hiện một số biện pháp hạn chế sự tác động của con người đến đàn dơi ngựa trong khuôn viên chùa Dơi, làm hàng rào giới hạn bằng dây xích giới hạn khu tham quan, không cho du khách tiếp cận trực tiếp các cây dơi ngựa đậu, xây dựng hệ thống thu gom và tiêu hủy rác, chân nhang; ban tổ chức các lễ hội ở chùa Dơi cũng cần lưu ý trong công tác bố trí các hoạt động nhằm hạn chế tối đa sự ảnh hưởng đến đàn dơi ngựa, thiết kế và xây dựng lại khu nhạc lễ trong khuôn viên chùa, cách xa và giảm thiểu tối đa ảnh hưởng tiếng ồn và bụi đến chỗ dơi đậu; nên giăng lưới dưới tán cây trong khoảng thời gian tháng 3 - 4 hàng năm, thường xuyên theo dõi, phát hiện và cứu sống cá thể con bị rơi do không bám được vào dơi ngựa mẹ; tổ chức tuyên truyền giáo dục về công tác bảo tồn đàn dơi ngựa; xây dựng phòng trưng bày về dơi ngựa với mục đích giáo dục đầy đủ thông tin khoa học. Về lâu dài, cần thực hiện các giải pháp: Trồng thêm cây xanh ở khuôn viên sau chùa Dơi để cung cấp thức ăn cho nhóm dơi con chưa thể đi xa để kiếm ăn; tổ chức trồng cây để vừa tuyên truyền, giáo dục vừa gầy dựng lại cảnh quan và nguồn thức ăn lâu dài cho đàn dơi ngựa; tích cực mở rộng diện tích rừng trồng trên địa bàn tỉnh theo hướng có lợi cho đàn dơi ngựa; rà soát hệ thống cây xanh trong khu vực thành phố Sóc Trăng.

NOFILE